Artykuł z numeru: 7-8/2010
Najważniejsze zasady bezpieczeństwa przy pracy i obsłudze kombajnów zbożowych
Wieloletni i doświadczony kombajnista Stanisław (46 lat) niejednokrotnie sam usuwał awarie kombajnu Bizon na polu. Pewnego krytycznego dnia przyczyną awarii było pękniecie paska napędzającego młocarnię. Kiedy nowy pasek był prawie założony na koło pasowe, kombajnista poprosił sąsiada, aby uruchomił silnik i „tylko” na moment włączył napęd na młocarnię, to pasek wskoczy na swoje miejsce. Nierozważny sąsiad usłuchał prośby i doprowadził tym samym u kombajnisty Stanisława do ucięcia czterech palców lewej reki, które już nigdy nie odrosną.
Tego rodzaju przykładów niebezpiecznej pracy z maszynami w gospodarstwach rolnych można by długo opowiadać. Jak podają statystyki KRUS, rocznie około 20 % wypadków przy pracy w gospodarstwach rolnych zdarza się podczas eksploatacji ciągników i maszyn rolniczych. Najczęściej wynikają one z nieprzestrzegania i lekceważenia podstawowych zasad bezpieczeństwa pracy zawartych w instrukcji obsługi. W gospodarstwach rolnych używa się coraz więcej różnorodnych ciągników i agregatów oraz samojezdnych maszyn rolniczych. Samojezdne maszyny rolnicze np. kombajny zbożowe są maszynami najbardziej skomplikowanymi pod względem budowy i rozwiązań techniczno-konstrukcyjnych. Dlatego też, do ich obsługi konieczny jest duży zasób wiedzy fachowej. Operator kombajnu zbożowego powinien mieć uprawnienia do kierowania pojazdów po drogach publicznych kategorii T lub B lub wyższe kategorie. Wskazanym jest także odbycie kursu dla operatorów kombajnów zbożowych. Odpowiednie przygotowanie osób obsługujących ciągniki, agregaty i samojezdne maszyny rolnicze to podstawowy warunek gwarantujący bezpieczną pracę.
Podczas użytkowania kombajnów zbożowych najwięcej zdarzeń wypadkowych, stanowią upadki osób w trakcie wchodzenia i schodzenia z kombajnu oraz pochwycenia i przygniecenia.
W kabinie bezpieczniej
O bezpieczeństwie pracy kombajnem zbożowym decyduje głównie sprawność techniczna poszczególnych jego zespołów i układów, takich jak: kierowniczy, jezdny, hamulcowy, instalacji elektrycznej (świetlnej i sygnalizacyjnej), hydrauliczny, zespołu żniwnego, zespołu młócącego, zespołów przeniesienia napędów.
Wyposażenie kombajnu w szczelną kabinę i o sprawnie działającej i wydajnej wentylacji, wpływa na zminimalizowanie zagrożeń ze strony uciążliwych i często szkodliwych czynników fizycznych, występujących w środowisku pracy kombajnisty (chodzi tu głównie o zapylenie i hałas). Należy pamiętać, że niekorzystne warunki środowiska pracy mogą wpływać bezpośrednio nie tylko na stan zdrowia kierowcy, ale również i na bezpieczeństwo jego pracy.
Do szczególnie niebezpiecznych zachowań operatorów kombajnów zbożowych, zaobserwowanych podczas żniw zaliczyć można:
- dopuszczanie do przebywania osób na podeście lub schodkach kombajnu w trakcie jego pracy lub transportu,
- wykonywanie regulacji i czyszczenia mechanizmów bez uprzedniego wyłączenia napędu i unieruchomienia silnika kombajnu,
- niedostateczną dbałość o czystość schodków wejściowych i podestu kombajnu (należy na bieżąco usuwać zanieczyszczenia: słomy, ziarna, ziemi).
Dwie gaśnice i apteczka
Przed przystąpieniem do użytkowania kombajnu należy zapoznać się z instrukcją obsługi i sprawdzić, czy kombajn jest w pełni sprawny oraz wyposażony w dobrze zamocowane osłony mechanizmów. Każdorazowe uruchomienie kombajnu wymaga sprawdzenia, czy w bezpośrednim jego sąsiedztwie nie ma osoby postronnej (np. dziecka).Wszystkie czynności związane z naprawą, regulacją, oczyszczaniem i konserwacją należy wykonywać podczas postoju kombajnu, po uprzednim wyłączeniu napędu i unieruchomieniu jego silnika. Zabroniona jest praca kombajnem na polach o pochyłości przekraczającej 10o.W takich sytuacjach kombajn musi być specjalnie przystosowany do pracy na terenach górzystych. Kombajn powinien być wyposażony w 2 gaśnice w tym proszkową o masie min. 5 kg i apteczkę zawierającą środki niezbędne do udzielenia pierwszej pomocy.
Wyposażenie kombajnu w szczelną kabinę o sprawnie działającej i wydajnej wentylacji lub klimatyzacji wpływa na zminimalizowanie zagrożeń ze strony uciążliwych i często szkodliwych czynników fizycznych, takich jak zapylenie i hałas.
Więcej w RPT nr 7-8/2010
Stanisław Golmento
Autor jest pracownikiem Państwowej
Inspekcji Pracy – Okręgowego
Inspektoratu Pracy w Kielcach
